Leszek Miller jest jednym z polityków, którzy odegrali istotną rolę w historii polskiej lewicy po 1989 roku. Był działaczem PZPR, współtworzył struktury socjaldemokratycznej lewicy w III RP, kierował Sojuszem Lewicy Demokratycznej, a w latach 2001–2004 stał na czele polskiego rządu. Jego kadencja przypadła na finalizację negocjacji akcesyjnych i wejście Polski do Unii Europejskiej, ale również na spory związane z udziałem Polski w wojnie w Iraku oraz kryzys polityczny SLD. Później Miller wrócił do Sejmu, ponownie kierował Sojuszem, a w latach 2019–2024 był posłem do Parlamentu Europejskiego.
Leszek Miller – najważniejsze informacje
| Informacja | Dane |
|---|---|
| Pełne imię i nazwisko | Leszek Cezary Miller |
| Data urodzenia | 3 lipca 1946 r. |
| Miejsce urodzenia | Żyrardów |
| Wykształcenie | politolog |
| Najważniejszy urząd | Prezes Rady Ministrów RP |
| Premier Polski | 19 października 2001 – 2 maja 2004 |
| Główne ugrupowania | PZPR, SdRP, SLD |
| Poseł do Parlamentu Europejskiego | 2019–2024 |
Datę urodzenia i miejsce pochodzenia potwierdzają m.in. materiały historyczne oraz oficjalny profil Parlamentu Europejskiego. Leszek Miller został powołany na premiera 19 października 2001 roku, a jego dymisję prezydent przyjął 2 maja 2004 roku.
Od Żyrardowa do kierownictwa PZPR
Leszek Miller urodził się 3 lipca 1946 roku w Żyrardowie. W młodości pracował w miejscowych Zakładach Przemysłu Lniarskiego. Do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej wstąpił w 1969 roku. W 1977 roku ukończył Wyższą Szkołę Nauk Społecznych przy Komitecie Centralnym PZPR i rozwijał karierę w aparacie partyjnym.
W latach 80. zajmował coraz wyższe stanowiska. Kierował wydziałem KC odpowiedzialnym za sprawy młodzieży, kultury fizycznej i turystyki, a w 1986 roku został I sekretarzem Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Skierniewicach. W grudniu 1988 roku został sekretarzem KC, a w 1989 roku wszedł do Biura Politycznego.
Miller uczestniczył również w obradach Okrągłego Stołu w 1989 roku, współprzewodnicząc podzespołowi do spraw młodzieży. Jego kariera obejmuje więc zarówno schyłkowy okres PRL, jak i cały późniejszy proces przebudowy polskiej lewicy po zmianie ustroju.
Budowa nowej lewicy po 1989 roku
Po rozwiązaniu PZPR w 1990 roku Miller związał się z Socjaldemokracją Rzeczypospolitej Polskiej. Został sekretarzem generalnym SdRP, następnie wiceprzewodniczącym, a później przewodniczącym partii. W 1991 roku po raz pierwszy uzyskał mandat posła na Sejm.
W latach 1993–1996 pełnił funkcję ministra pracy i polityki socjalnej w rządach Waldemara Pawlaka i Józefa Oleksego. Następnie w gabinecie Włodzimierza Cimoszewicza został ministrem-szefem Urzędu Rady Ministrów, a w 1997 roku stanął na czele Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Po wyborach parlamentarnych w 1997 roku Miller został przewodniczącym klubu parlamentarnego SLD i jednym z głównych liderów opozycji wobec rządu Jerzego Buzka. Odegrał ważną rolę w przekształceniu istniejącej wcześniej koalicji SLD w jednolitą partię polityczną. W 1999 roku został pierwszym przewodniczącym Sojuszu Lewicy Demokratycznej w tej formule.
Premier Leszek Miller: zwycięstwo wyborcze i rząd SLD-UP
Przełomem w jego karierze były wybory parlamentarne z 23 września 2001 roku. Koalicja Sojuszu Lewicy Demokratycznej i Unii Pracy uzyskała 5 342 519 głosów, czyli 41,04 proc. wszystkich ważnych głosów. Był to zdecydowanie najlepszy rezultat spośród startujących komitetów.
Prezydent Aleksander Kwaśniewski desygnował Millera na premiera 4 października, a 19 października 2001 roku oficjalnie powołał go na urząd Prezesa Rady Ministrów. Miller został jednocześnie przewodniczącym Komitetu Integracji Europejskiej.
Rząd rozpoczynał działalność w trudnej sytuacji gospodarczej i finansowej. W exposé Miller wskazywał m.in. na bezrobocie, stan finansów państwa, rolnictwo, ochronę zdrowia, bezpieczeństwo, rozwój przedsiębiorstw oraz integrację europejską jako najważniejsze obszary działania gabinetu.
Rola Leszka Millera w wejściu Polski do Unii Europejskiej
Najważniejszym elementem politycznego dorobku rządu Millera pozostaje finalizacja procesu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. 13 grudnia 2002 roku podczas szczytu w Kopenhadze zakończono negocjacje członkowskie. Następnie 16 kwietnia 2003 roku w Atenach Leszek Miller, minister spraw zagranicznych Włodzimierz Cimoszewicz i Danuta Hübner podpisali w imieniu Polski Traktat Akcesyjny.
Kolejnym krokiem było referendum akcesyjne przeprowadzone 7 i 8 czerwca 2003 roku. Za przystąpieniem Polski do UE zagłosowało 77,45 proc. uczestników głosowania, przeciw było 22,55 proc.
Polska została członkiem Unii Europejskiej 1 maja 2004 roku. Było to częścią największego w historii rozszerzenia UE, obejmującego łącznie dziesięć nowych państw. Miller zakończył urzędowanie dzień później.
Udział Polski w wojnie w Iraku
Jedną z najbardziej dyskutowanych decyzji w polityce zagranicznej rządu Millera był udział Polski w operacji w Iraku. 17 marca 2003 roku premier wystąpił do prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego z wnioskiem o użycie polskiego kontyngentu wojskowego. Prezydent zaakceptował wniosek, początkowo zezwalając na udział kontyngentu liczącego do 200 żołnierzy.
Miller bronił tej decyzji również podczas debaty sejmowej 26 marca 2003 roku. Udział Polski po stronie koalicji kierowanej przez Stany Zjednoczone wywoływał jednak silne spory dotyczące zarówno zasadności interwencji, jak i jej podstaw prawnych oraz politycznych konsekwencji dla Polski.
Kryzys polityczny i dymisja rządu
Druga część kadencji przyniosła wyraźne problemy polityczne obozu rządzącego. Rząd mierzył się m.in. ze skutkami afery Rywina, dotyczącej zarzutów korupcyjnych związanych z pracami nad nowelizacją ustawy o radiofonii i telewizji. Sprawę badała specjalna sejmowa komisja śledcza, a jej działalność miała istotny wymiar polityczny.
Jednocześnie narastały podziały na lewicy. W marcu 2004 roku grupa polityków z Markiem Borowskim utworzyła Socjaldemokrację Polską. Miller zdecydował, że złoży dymisję 2 maja, aby zmiana rządu nie zakłóciła ostatnich przygotowań do członkostwa Polski w UE.
2 maja 2004 roku Aleksander Kwaśniewski przyjął dymisję Rady Ministrów Leszka Millera. Tego samego dnia powołał na premiera Marka Belkę.
Powrót do polityki i ponowne kierowanie SLD
Po zakończeniu premierostwa Miller przez pewien czas pozostawał poza głównym nurtem polityki parlamentarnej. W 2005 roku nie wystartował do Sejmu z list SLD. W 2007 roku opuścił partię i kandydował do parlamentu z list Samoobrony, która nie przekroczyła progu wyborczego.
Do Sejmu wrócił w wyborach w 2011 roku. W grudniu tego samego roku ponownie objął przewodnictwo w SLD. Był to jeden z najbardziej widocznych politycznych powrotów tamtej kadencji.
Drugi okres kierowania przez niego Sojuszem zakończył się po wyborach parlamentarnych w 2015 roku. Koalicja Zjednoczona Lewica uzyskała wynik poniżej 8-procentowego progu obowiązującego koalicje i nie weszła do Sejmu. W 2016 roku nowym przewodniczącym SLD został Włodzimierz Czarzasty.
Leszek Miller w Parlamencie Europejskim
W 2019 roku Miller wystartował do Parlamentu Europejskiego z list Koalicji Europejskiej w okręgu poznańskim. Zdobył 79 380 głosów i uzyskał mandat europosła.
W PE należał do grupy Postępowego Sojuszu Socjalistów i Demokratów. Pracował m.in. w Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów oraz w delegacji do Parlamentarnego Komitetu Stowarzyszenia UE–Ukraina. Od marca 2021 roku w dokumentacji Parlamentu Europejskiego figurował jako polityk niezależny na poziomie partii krajowej. Jego mandat zakończył się 15 lipca 2024 roku.
Jakie znaczenie ma Leszek Miller w polskiej polityce?
Kariera Millera obejmuje dwa różne systemy polityczne i niemal cały okres przemian polskiej lewicy od końca PRL. Zaczynał jako działacz PZPR, po 1989 roku uczestniczył w budowie SdRP i SLD, a następnie jako lider Sojuszu doprowadził kierowaną przez siebie formację do zwycięstwa wyborczego w 2001 roku.
Jako premier jest przede wszystkim kojarzony z końcowym etapem negocjacji akcesyjnych oraz wejściem Polski do Unii Europejskiej. Jego kadencja obejmowała jednak także decyzję o udziale Polski w operacji irackiej oraz okres kryzysu SLD zakończony rozłamem na lewicy i zmianą szefa rządu.
Po latach Miller ponownie wszedł do krajowej polityki, a następnie reprezentował Polskę w Parlamencie Europejskim. Długość jego kariery oraz udział w kilku przełomowych momentach najnowszej historii Polski czynią go jedną z kluczowych postaci polskiej lewicy po 1989 roku.
Najważniejsze daty w karierze Leszka Millera
| Rok | Wydarzenie |
|---|---|
| 1946 | Urodził się w Żyrardowie |
| 1969 | Wstąpił do PZPR |
| 1989 | Został członkiem Biura Politycznego KC PZPR; uczestniczył w Okrągłym Stole |
| 1991 | Po raz pierwszy został posłem na Sejm |
| 1993–1996 | Minister pracy i polityki socjalnej |
| 1997 | Minister spraw wewnętrznych i administracji |
| 1999 | Został pierwszym przewodniczącym SLD jako jednolitej partii |
| 2001 | Objął urząd Prezesa Rady Ministrów |
| 2002 | Zakończenie negocjacji akcesyjnych z UE |
| 2003 | Podpisanie Traktatu Akcesyjnego i referendum unijne |
| 1 maja 2004 | Polska została członkiem Unii Europejskiej |
| 2 maja 2004 | Miller zakończył urzędowanie jako premier |
| 2011 | Wrócił do Sejmu i ponownie został przewodniczącym SLD |
| 2019–2024 | Poseł do Parlamentu Europejskiego |
Najważniejsze etapy tej chronologii potwierdzają materiały Dzieje.pl, Kancelarii Prezydenta RP oraz Parlamentu Europejskiego.
FAQ
Kim jest Leszek Miller?
Leszek Miller to polski polityk i politolog, były premier RP, były minister, wieloletni lider Sojuszu Lewicy Demokratycznej oraz były poseł do Parlamentu Europejskiego.
Kiedy Leszek Miller był premierem Polski?
Leszek Miller sprawował urząd Prezesa Rady Ministrów od 19 października 2001 roku do 2 maja 2004 roku.
Jaką rolę Leszek Miller odegrał w wejściu Polski do UE?
Jako premier kierował rządem podczas końcowej fazy negocjacji członkowskich. W grudniu 2002 roku negocjacje zostały zakończone, a 16 kwietnia 2003 roku Miller podpisał w Atenach Traktat Akcesyjny. Polska została członkiem UE 1 maja 2004 roku.
Do jakich partii należał Leszek Miller?
W PRL Miller należał do PZPR. Po jej rozwiązaniu działał w Socjaldemokracji RP, a następnie w Sojuszu Lewicy Demokratycznej. W końcowej części kadencji w Parlamencie Europejskim figurował jako niezależny na poziomie krajowym.
Czy Leszek Miller był europosłem?
Tak. W wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2019 roku zdobył mandat z list Koalicji Europejskiej. Był europosłem do 15 lipca 2024 roku.
Dlaczego Leszek Miller przestał być premierem?
Jego odejście nastąpiło w okresie osłabienia politycznego rządu oraz rozłamu na lewicy. Miller zapowiedział rezygnację w marcu 2004 roku, a prezydent Aleksander Kwaśniewski przyjął dymisję gabinetu 2 maja, dzień po wejściu Polski do Unii Europejskiej.
Podsumowanie
Leszek Miller odegrał znaczącą rolę w historii polskiej lewicy i polityki po 1989 roku. Jego droga prowadziła od aparatu PZPR, przez budowę SdRP i SLD, po urząd premiera oraz mandat w Parlamencie Europejskim. Najważniejszym osiągnięciem jego rządu było doprowadzenie procesu integracji europejskiej do momentu, w którym Polska stała się pełnoprawnym członkiem UE. Jednocześnie jego kadencja pozostaje związana ze sporami wokół wojny w Iraku oraz politycznym kryzysem lewicy. Połączenie długiej kariery, wpływu na kształt SLD i udziału w strategicznych decyzjach państwa określa miejsce Millera w najnowszej historii Polski.
Przeczytaj także: Stephen Hawking – geniusz, który zmienił nasze spojrzenie na Wszechświat
