Marek Perepeczko należał do najbardziej charakterystycznych polskich aktorów drugiej połowy XX wieku. Choć dla milionów widzów na zawsze pozostał Janosikiem z serialu Jerzego Passendorfera, jego dorobek był znacznie szerszy. Grał u Andrzeja Wajdy i Jerzego Hoffmana, występował w teatrze, spędził część życia w Australii, a po powrocie do kraju kierował Teatrem im. Adama Mickiewicza w Częstochowie. Pod koniec kariery zdobył nową publiczność rolą komendanta Władysława Słoika w „13 posterunku”. Zmarł w 2005 roku w wieku 63 lat, pozostawiając role, które nadal są obecne w polskiej kulturze.
Marek Perepeczko – najważniejsze informacje
| Informacja | Dane |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Marek Perepeczko |
| Data urodzenia | 3 kwietnia 1942 |
| Miejsce urodzenia | Warszawa |
| Data śmierci | 17 listopada 2005 |
| Miejsce śmierci | Częstochowa |
| Wiek w chwili śmierci | 63 lata |
| Zawód | aktor filmowy, telewizyjny i teatralny, dyrektor teatru |
| Wykształcenie | PWST w Warszawie, Wydział Aktorski |
| Najbardziej znana rola | Janosik w serialu i filmie „Janosik” |
| Żona | Agnieszka Fitkau-Perepeczko |
| Wzrost | 190 cm |
Podstawowe daty biograficzne potwierdzają m.in. materiały PAP i Polskiego Radia. Sam Perepeczko w archiwalnym wywiadzie podawał, że mierzył 190 cm; tę samą wartość podaje Filmweb.
Od planów związanych z architekturą do szkoły teatralnej
Marek Perepeczko urodził się 3 kwietnia 1942 roku w Warszawie. Początkowo rozważał inną drogę zawodową i myślał o architekturze. Ostatecznie wybrał aktorstwo. Na początku lat 60. pojawiał się w Studiu Poetyckim Andrzeja Konica w Telewizji Polskiej, a w 1965 roku ukończył Wydział Aktorski Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie.
W tym samym okresie rozpoczęła się jego kariera filmowa. Wystąpił w „Popiołach” Andrzeja Wajdy, a następne lata szybko przyniosły mu bardziej znaczące role. Zagrał Aldka Piwko w „Wilczych echach” Aleksandra Ścibor-Rylskiego, Adama Nowowiejskiego w „Panu Wołodyjowskim” Jerzego Hoffmana oraz pojawił się w „Kolumbach”. Współpracował również z Andrzejem Wajdą przy takich produkcjach jak „Wesele”, „Brzezina” i późniejszy „Pan Tadeusz”.
Równolegle pracował na scenie. Był związany między innymi z warszawskim Teatrem Klasycznym i Teatrem Komedia. Film dawał mu rozpoznawalność, ale teatr pozostał ważną częścią jego życia zawodowego i wiele lat później odegrał kluczową rolę w jego związku z Częstochową.
„Janosik” – rola, która zdefiniowała karierę Marka Perepeczki
Największy przełom nastąpił wraz z rolą Janosika w produkcji Jerzego Passendorfera. Serial został nakręcony na początku lat 70., a jego pierwszy odcinek Telewizja Polska wyemitowała 26 lipca 1974 roku. Seria liczyła 13 odcinków. Scenariusz napisał Tadeusz Kwiatkowski, a muzykę skomponował Jerzy Matuszkiewicz.
Perepeczko stworzył ekranowy wizerunek silnego, pewnego siebie harnasia, walczącego z możnymi i stającego po stronie słabszych. Jego warunki fizyczne dobrze odpowiadały przygodowej konwencji produkcji, a rola przyniosła mu rozpoznawalność na skalę, której nie zapewniły wcześniejsze filmy. Culture.pl zalicza kreację Perepeczki do najbardziej charakterystycznych wizerunków bohaterów polskiej popkultury lat 70.
Popularność serialu była tak duża, że z materiału nakręconego na potrzeby telewizji przygotowano również pełnometrażowy film „Janosik”. Jego kinowa premiera odbyła się 14 kwietnia 1974 roku.
Rola miała jednak także drugą stronę. Perepeczko stał się tak silnie utożsamiany z Janosikiem, że inne jego osiągnięcia bywały przesłaniane przez tę jedną postać. Marek Szymański, autor wydanej w 2025 roku biografii aktora „Samotność Janosika”, mówił w Polskim Radiu, że Janosik był jednocześnie szczytem popularności Perepeczki i rolą, od której później trudno było mu się uwolnić.
Australia i przerwa w polskiej karierze
Po wprowadzeniu stanu wojennego Perepeczko wyjechał do Australii. Nie porzucił tam całkowicie działalności artystycznej. Prowadził amatorskie kluby literacko-teatralne i stworzył Tymczasowe Towarzystwo Miłośników Teatru im. Witkacego. Do Polski wrócił w 1989 roku.
Jego żoną była aktorka Agnieszka Fitkau-Perepeczko, która również przez wiele lat była związana z Australią. Małżonkowie spędzali część życia osobno z powodu pracy i pobytów w różnych krajach, pozostając małżeństwem aż do śmierci aktora.
Powrót na ekran: „Sara” i „13 posterunek”
Lata 90. przyniosły Perepeczce wyraźny powrót do filmu i telewizji. W 1997 roku zagrał Józefa, ojca tytułowej bohaterki, w filmie „Sara” Macieja Ślesickiego. Zupełnie inną twarz aktora widzowie zobaczyli w komediowym „13 posterunku”, gdzie wcielał się w nadkomisarza Władysława Słoika – komendanta posterunku, w którym pracowali bohaterowie serialu. Do tej postaci wrócił również w „13 posterunku 2”.
Rola Słoika była znacząca także dlatego, że pozwoliła aktorowi trafić do pokolenia widzów, które nie pamiętało premiery „Janosika”. Perepeczko wykorzystał tu masywną sylwetkę i poważną prezencję w konwencji komediowej, bardzo odmiennej od przygodowego bohatera, z którym był wcześniej kojarzony.
Marek Perepeczko i Teatr im. Adama Mickiewicza w Częstochowie
Jednym z najważniejszych etapów późnej kariery aktora była Częstochowa. W 1997 roku rozpoczął kierowanie Teatrem im. Adama Mickiewicza i pozostawał jego dyrektorem do 2003 roku. Miejskie materiały dotyczące historii teatru potwierdzają właśnie okres 1997–2003.
Za jego dyrekcji na częstochowskiej scenie pracowali m.in. Ignacy Gogolewski, Adam Hanuszkiewicz, Krystyna Janda i Andrzej Łapicki. Perepeczko nie ograniczał się do administracyjnego kierowania instytucją: występował, a także reżyserował. W 1998 roku przygotował tam „Damy i huzary” Aleksandra Fredry.
Związek aktora z Częstochową okazał się trwały również po zakończeniu dyrekcji. Nie wyprowadził się z miasta i pozostał aktywny w jego życiu kulturalnym.
Najważniejsze role Marka Perepeczki
| Rok | Film lub serial | Rola / znaczenie |
|---|---|---|
| 1965 | „Popioły” | jeden z pierwszych występów filmowych |
| 1968 | „Wilcze echa” | Aldek Piwko |
| 1969 | „Pan Wołodyjowski” | Adam Nowowiejski |
| 1970 | „Kolumbowie” | „Malutki” |
| 1972 | „Wesele” | Jasiek |
| 1974 | „Janosik” | tytułowy Janosik |
| 1997 | „Sara” | Józef |
| 1997–1998 | „13 posterunek” | nadkomisarz Władysław Słoik |
| 1999 | „Pan Tadeusz” | Maciej Chrzciciel |
| 2000 | „13 posterunek 2” | Władysław Słoik |
Zestawienie opiera się na biograficznych materiałach Polskiego Radia, e-teatru i bazach filmowych.
Kiedy i na co zmarł Marek Perepeczko?
Marek Perepeczko zmarł nagle 17 listopada 2005 roku w Częstochowie, mając 63 lata. Przyczyną śmierci był zawał serca. Aktor pozostawał zawodowo aktywny niemal do końca życia.
Jego prochy pierwotnie pochowano na warszawskich Powązkach. Po dwóch dekadach miejsce pochówku zostało zmienione. 25 października 2025 roku prochy Marka Perepeczki przeniesiono na Cmentarz św. Rocha w Częstochowie. Decyzję zaakceptowała wdowa po aktorze, Agnieszka Fitkau-Perepeczko.
W maju 2026 roku na częstochowskim grobie ustawiono pomnik przedstawiający głowę Perepeczki jako Janosika. Autorem rzeźby jest Jerzy Kędziora. Tym samym miasto, z którym aktor związał ostatni ważny okres swojego życia, stało się również miejscem jego ostatecznego pochówku.
Dziedzictwo Marka Perepeczki
Pamięć o aktorze w Częstochowie ma kilka trwałych form. W 2014 roku przy alei Najświętszej Maryi Panny odsłonięto jego ławeczkę, a w 2018 roku jego imieniem nazwano ulicę. Powstał również mural przedstawiający aktora.
Najsilniej Marek Perepeczko pozostaje jednak obecny poprzez swoje role. „Janosik” regularnie powraca na ekrany, a filmy takie jak „Pan Wołodyjowski”, „Wesele” czy „Wilcze echa” należą do ważnych produkcji polskiego kina powojennego. Z kolei „13 posterunek” pokazał, że po wieloletniej przerwie Perepeczko potrafił odnaleźć się również w zupełnie innym, komediowym formacie.
FAQ – najczęstsze pytania o Marka Perepeczkę
Kim był Marek Perepeczko?
Marek Perepeczko był polskim aktorem filmowym, telewizyjnym i teatralnym oraz dyrektorem teatru. Największą popularność zdobył jako tytułowy bohater serialu „Janosik”.
Kiedy urodził się Marek Perepeczko?
Urodził się 3 kwietnia 1942 roku w Warszawie.
Ile wzrostu miał Marek Perepeczko?
Marek Perepeczko miał 190 cm wzrostu. Taką wartość podał sam aktor w wywiadzie opublikowanym w 1978 roku, a współczesne bazy filmowe podają tę samą informację.
Kto był żoną Marka Perepeczki?
Żoną aktora była Agnieszka Fitkau-Perepeczko, aktorka związana zawodowo również z Australią. Ich małżeństwo trwało do śmierci Marka Perepeczki w 2005 roku.
Ile lat miał Marek Perepeczko, kiedy zmarł?
W chwili śmierci miał 63 lata. Zmarł 17 listopada 2005 roku w Częstochowie.
Gdzie jest pochowany Marek Perepeczko?
Od października 2025 roku prochy aktora spoczywają na Cmentarzu św. Rocha w Częstochowie. Wcześniej znajdowały się w rodzinnym grobowcu na warszawskich Powązkach.
Podsumowanie
Marek Perepeczko stworzył jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci w historii polskiej telewizji, ale jego kariera nie kończyła się na „Janosiku”. „Pan Wołodyjowski”, „Wilcze echa”, „Kolumbowie”, „Wesele”, „Sara” czy „13 posterunek” pokazują aktora działającego w różnych gatunkach i na różnych etapach polskiego kina. Ważną częścią jego zawodowej biografii był również teatr oraz kilkuletnia dyrekcja częstochowskiej sceny. Dziś Częstochowa pozostaje szczególnym miejscem pamięci o Perepeczce – miastem jego ostatnich lat życia i, od 2025 roku, miejscem pochówku.
Przeczytaj także: Kamila Skolimowska – mistrzyni olimpijska, która przeszła do historii
